Yıllık ücretli izin nasıl kullandırılır?

Yine yaz ayları geldi. Havalar ısındıkça çalışanlar açısından tatil yapma, köye yaylaya gitme, denize sahile inme isteği artıyor.

Şirketler açısından ise bu yıllık izinlerin başlaması demek.

Bu yazımızda halk arasında “yıllık izin” İş Kanunu’ndaki adıyla ise “yıllık ücretli izinler”in nasıl kullanıldırılacağına, nelere dikkat etmek gerektiğine değineceğiz.

Yıllık ücretli izin nedir?

Yıllık ücretli izin İş Kanunu uyarınca çalışanlara verilmiş bir haktır.

İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.

Niteliklerinden ötürü bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara yıllık izin verilmez.

İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;

a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden,

b) Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden,

c) Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden, az olamaz.

Ancak onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.

Yıllık izin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir. Eğer sözleşme daha fazla süre belirlemişse bu izin süresinin işçiye verilmesi zorunludur.

Yıllık izin nasıl kullandırılmalı?

İş Kanunu’ndaki ismi ile yıllık ücretli iznin kullandırılması bir takım kurallara bağlıdır. Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez. Bu iznin işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesi zorunludur. Ancak, işçi ile anlaşırlarsa bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere en çok üçe bölünebilir.

İşveren tarafından yıl içinde verilmiş bulunan diğer ücretli ve ücretsiz izinler veya dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez.  Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.

Yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam 4 güne kadar izin vermek zorundadır. Ancak bu 4 günlük izin ücretsiz izindir, işveren ücret ödemek zorunda değildir.

Yıllık izin süresi nasıl belirlenir?


Yıllık ücretli izine hak kazanmak için gerekli sürenin hesabında işçilerin, aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştıkları süreler birleştirilerek göz önüne alınır. Bir işverenin İş Kanunu kapsamına giren işyerinde çalışmakta olan işçilerin aynı işverenin işyerlerinde İş Kanunu kapsamına girmeksizin geçirmiş bulundukları süreler de hesaba katılır.

Bir yıllık süre içinde işçinin devamının kesilmesi halinde bu boşlukları karşılayacak kadar hizmet süresi eklenir ve bu suretle işçinin izin hakkını elde etmesi için gereken bir yıllık hizmet süresinin bitiş tarihi gelecek hizmet yılına aktarılır. İşçinin gelecek izin hakları için geçmesi gereken bir yıllık hizmet süresi, bir önceki izin hakkının doğduğu günden başlayarak gelecek hizmet yılına doğru hesaplanır.

İşçi yukarıdaki hesaplanacak her hizmet yılına karşılık, yıllık iznini gelecek hizmet yılı içinde kullanır. Başka bir deyişle örneğin 01.05.2012 tarihinde işe girmiş bir işçinin izin hakkı 01.05.2013 günü doğar.

Çalışılmış gibi çalışılan haller

Aşağıdaki süreler yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılır:


a) İşçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü İş Kanununda belirtilen iş akdinin feshini doğurabilecek süreye kadar işine gidemediği günler,

b) Kadın işçilerin doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günler,

c) İşçinin muvazzaf askerlik hizmeti dışında manevra veya herhangi bir kanundan dolayı ödevlendirilmesi sırasında 90 güne kadar işine gidemediği günler,

d)
İşçinin tekrar işe başlaması şartıyla çalışmakta olduğu işyerinde zorlayıcı sebepler yüzünden işin aralıksız bir haftadan çok tatil edilmesi sonucu olarak işçinin çalışmadan geçirdiği zamanın onbeş günü,

e)
Günlük çalışma süresinden sayılan zamanlar,

f) Hafta tatili, ulusal bayram, genel tatil günleri,

g) Röntgen muayenehanelerinde çalışanlara pazardan başka verilmesi gereken yarım günlük izinler,

h) İşçilerin arabuluculuk toplantılarına katılmaları, hakem kurullarında bulunmaları, bu kurullarda işçi temsilciliği görevlerini yapmaları, çalışma hayatı ile ilgili mevzuata göre kurulan meclis, kurul, komisyon ve toplantılara yahut işçilik konuları ile ilgili uluslararası kuruluşların konferans, kongre veya kurullarına işçi veya sendika temsilcisi olarak katılması sebebiyle işlerine devam edemedikleri günler,

ı) İşçilerin evlenmelerinde üç güne kadar, ana veya babalarının, eşlerinin, kardeş veya çocuklarının ölümünde üç güne kadar verilecek izinler,

j) İşveren tarafından verilen diğer izinler ile kısa çalışma süreleri,

k) İşçiye daha önce verilmiş bulunan yıllık ücretli izin süresi,

İşçinin yıllık ücretli izin süresinin hesabında çalışılmış gibi dikkate alınır.

Yıllık izin ücreti ne zaman verilir?

İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin izine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır.

Günlük, haftalık veya aylık olarak belirli bir ücrete dayanmayıp da akort, komisyon ücreti, kâra katılma ve yüzde usulü ücret gibi belirli olmayan süre ve tutar üzerinden ücret alan işçinin izin süresi için verilecek ücret, son bir yıllık süre içinde kazandığı ücretin fiili olarak çalıştığı günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama üzerinden hesaplanır. Ancak, son bir yıl içinde işçi ücretine zam yapıldığı takdirde, izin ücreti işçinin izine çıktığı ayın başı ile zammın yapıldığı tarih arasında alınan ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır. Yüzde usulünün uygulandığı yerlerde bu ücret, yüzdelerden toplanan para dışında işveren tarafından ödenir.

Yıllık ücretli izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenir.

İşverenler ne yapmalı?

Yıllık izin süresince sigorta primleri de ödenir. Sigortalılara yıllık ücretli izin süresi için ödenecek ücretler üzerinden iş kazaları ile meslek hastalıkları primleri hariç, diğer sigorta primlerinin, 5510 sayılı Kanundaki esaslar çerçevesinde işçi ve işverenler yönünden ödenmesine devam olunur.

İş Kanunu’na göre işveren, işyerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerini  takip etmek üzere izin kayıt belgesi tutmak zorundadır.

İzinde işçinin çalışması yasaktır

Yıllık ücretli izin işçinin dinlenmesi için verilmiş bir haktır. Bu yüzdendir ki İş Kanunu işçinin izinde çalışmasına olur vermemiştir.

Zira işçi yıllık izinde çalışırsa dinlemeyecek ve verimli olamayacaktır.


Yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçinin izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte çalıştığı anlaşılırsa, bu izin süresi içinde kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir. Ancak işveren bunu yapabilmek için işçinin başka bir yerde izin döneminde çalıştığını ispatlamalıdır.


İşten ayrılırken izin ücreti nasıl ödenir?


İş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Bu ücrete ilişkin zamanaşımı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar.

İşveren tarafından iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde bildirim süresiyle, işçiye verilmesi zorunlu yeni iş arama izinleri yıllık ücretli izin süreleri ile iç içe giremez.

memurhaber / Bünyamin Esen




Yorum Gönder

Etiketleri :