Teşvik Sistemindenden Önemli Haberler

    Haziran ayında uygulanmaya başlanan teşvik sisteminin ilk uygulama sonuçları yatırımlara ilişkin önemli ipuçları verdi.

 
İlk çıkan sonuç şu ki, yerli yatırımcılar yabancı yatırımcılara göre daha fazla istihdam sağlamış. Yani yerli yatırımcının vurduğu her kazma daha fazla işsizi işsizlikten kurtarmış.

Verileri Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan Meclis'te açıkladı. Biz de o veriler üzerinden istihdam bazlı analizler yapıp, teşviklerin Türkiye'nin en önemli sorunu olan işsizliği ne düzeyde azalttığını, hangi yatırım ve yatırımcıların istihdama ne ölçüde katkı sağladığını bulmaya çalıştık. Sonuçlar gösterdi ki, teşvikleri fırsat bilip yatırımını Türkiye'ye yönelten uluslararası sermaye, tam da istendiği gibi ileri teknolojiyi getirmiş. 

Ancak ne yazık ki, beklendiği gibi olmuş, teknoloji istihdama pek gerek duymamış. Henüz ileri teknolojiye ulaşamayan bizim yerli yatırımcılarımız ise, kendi bildiği emek yoğun yatırımları, geri kalmış illere kaydırınca işsizlerimize ekmek kapısı açılmış. İşte geride kalan 4 ayda ortaya çıkan sonuçlar:

18 milyar yatırım 62 bin işsize iş

Haziran ayında devreye giren yeni teşvik sistemi kapsamında şimdiye kadar yerli ve yabancı yatırımcılardan toplam 17 milyar 944 milyon liralık yatırım başvurusu geldi. Bu yatırımların 15,1 milyarı yerli, 2,8 milyarı ise yabancı sermayeli şirketlere ait. Söz konusu yatırımlarla toplamda 61 bin 700 kişiye iş sağlanacağı taahhüdünde bulunulmuş. Eğer bir aksilik olmazsa, istihdamın 52 bin 833'ünü yerli firmalarımız, 8 bin 867'sini de yabancı firmalar sağlayacak.

Yerli az parayla çok istihdam

Yatırım ve istihdam verileri üzerinden küçük bazı hesaplamalar yapınca fotoğraf daha bir netleşiyor. Teşvikler sayesinde harekete geçen yatırımcı, ortalama her 291 bin liralık yatırımın karşılığında ancak 1 kişiye istihdam imkanı sunabilmiş. Yerli yatırımcılar 1 kişiye istihdam sağlamak için ortalama 286 bin lira yatırım yaparken, yabancılar aynı istihdamı 316 bin liralık yatırımla ancak sağlayabilmiş. Bizim yerli firmaların yatırımlarının ortalama büyüklüğü 10,8 milyon lira, yabancı yatırımlardaki ortalama büyüklük ise 29,5 milyon lira. Görünen o ki, yerliler firma başına daha az yatırım yapacaklar ancak daha çok istihdam sağlayacaklar.

Doğuya istihdam batıya teknoloji 

Başta istihdam odaklı olmak üzere süper teşviklerle donatılan Türkiye'nin görece geri kalmış 5 ve 6'ncı bölgelerine ne düzeyde ilgi olacağı merak konusuydu. Çıkan sonuçlara göre yatırımların 10,1 milyar lirası bölgesel hassasiyet gözetilerek yapılmış. Üstelik de beklendiği gibi yatırımlar istihdam ağırlıklı olmuş. 61,7 bin istihdamın yaklaşık 45 bini bu bölgelerden geliyor. Teşvikler, cari açığın azaltılmasına yönelik teknoloji ağırlıklı olması beklenen büyük yatırımlardan 10 tane getirmeyi başarmış. Büyük yatırımların toplam tutarı 1,6 milyar, sağladıkları istihdam ise 4 bin kişi düzeyinde.

Enerjide istihdam yok!

Bu veriler üzerinden çıkan analiz sonuçları ise 1 kişiye iş sağlamak için bölgesel teşviklerden yararlananların 225 bin lira; büyük ölçekli yatırım teşviklerinden yararlananların ise 403 bin liralık yatırım yapacağını gösteriyor. Bölgelere yatırım yapıp istihdamı artıran firmalara ortalama 11 milyon liralık yatırım yapması yeterliyken büyük ölçeğe yönelenlerin ortalama 162 milyon liralık yatırım yapması gerekmiş.

En az yatırımla en çok istihdam sıralamasında hizmetler, madencilik ve imalat sektörleri yakın ara birbirini takip ederken enerji 15 kat farkla istihdama uzak duruyor.

kaynak



Yorum Gönder

Etiketleri :